دکتر حسن کرباسی آرانی متخصص اعصاب و روان (روانپزشک)

دکتر حسن کرباسی آرانی بورد تخصصی اعصاب و روان (روانپزشک) ومشکلات جنسی و مشاوره

دکتر حسن کرباسی آرانی متخصص اعصاب و روان (روانپزشک)

دکتر حسن کرباسی آرانی بورد تخصصی اعصاب و روان (روانپزشک) ومشکلات جنسی و مشاوره

سندرم کانال کارپ


سندرم کانال کارپ


آیا تا به حال سندرم کانال کارپ به گوشتان خورده است؟

 

http://upload7.ir/images/51128471852341364855.jpg

احساس می‌کنید دستتان مثل یک تکه گوشت بی‌حس شده است. تلاش می‌کنید با تکان دادن دست، خواب رفتگی آن را برطرف کنید. با مراجعه به پزشک متوجه می‌شوید بیماری‌ای تحت عنوان سندرم «کانال کارپ» است که خواب را از شما گرفته است. سندرم «کانال کارپ» در خانم‌ها پنج برابر بیشتر از آقایان است. این بیماری در اثر فشار به عصب میانی یا مدیان در کانال مچ دست به وجود می‌آید که از شایع‌ترین نمونه‌های فشار روی اعصاب محیطی بدن است

کانال مچ دست تنگ نمی‌شود، بلکه قطر محتویات کانال‌ افزایش یافته و کانال را برای عناصر عبوری دیگر تنگ می‌کند.  10 عنصر از کانال مچ دست عبور می‌کند، برای هر انگشت دو تاندون و یک تاندون برای شست، یک عصب میانی یا مدیان که وظیفه آن ایجاد حس به انگشتان شست، سبابه، میانی و نیز عصب‌دهی به عضلات ناحیه برجستگی کف دست است بنابراین به دنبال فشار طولانی‌مدت اختلال حسی و کم‌حسی در این ناحیه و ضعف در عضلات شست بروز پیدا می‌کند.

در کشورهای پیشرفته به علت استفاده متداول از رایانه و صفحه کلید و موس، سن بروز آن کاهش یافته و در سنین پایین‌تر دیده می‌شود که با تغییر روش زندگی در ایران هم با این روند مواجه هستیم.  در شکل کلاسیک، فرد بدون علت اولیه مثل کم‌کاری یا پرکاری تیروئید، دیابت، رماتیسم و ورم مفاصل یا سابقه شکستگی در مچ دست، درگیر سندرم کانال کارپ می‌شود

خانم‌ها مراقب باشند بیماری سندرم کانال کارپ در بین خانم‌ها،پنج برابر بیشتر از آقایان رواج دارد.


علت این مساله به درستی مشخص نیست، اما ابتلا به این بیماری در میان خانم‌های خانه‌داری که فعالیت‌های سخت و سنگین انجام می‌دهند یا افرادی که طولانی‌مدت از دست خود استفاده می‌کنند، بیشتر است. از علل دیگر پدید آمدن این مشکل می‌توان به تغییرات هورمونی در سن یائسگی و ورمی که در دوران بارداری در اندام ایجاد می‌شود، اشاره کرد. این بیماری در میان مردان در اکثر موارد با شغل آنها رابطه دارد، به طور مثال در مشاغلی مثل معدن مچ دست تحت فشار زیادی قرار می‌گیرد و باعث ایجاد بیماری می‌شود.

خواب رفتگی دست هنگام خواب به گفته این متخصص گزگز، مور مور و خواب رفتگی دست هنگام شب از علائم اصلی این بیماری است و معمولا با تکان دادن و مالیدن دست این بی‌حسی برطرف می‌شود، اما بیماری در این مرحله متوقف نمی‌شود و بیمار به مرور زمان متوجه می‌شود قدرت کنترل اجسام کوچک و سبک را ندارد.

به نوعی می‌توان گفت با پیشرفت بیماری، حس نوک انگشتان بخصوص در انگشتان سبابه و شست کاهش می‌یابد و بیمار بتدریج در برداشتن اجسامی از قبیل چوب کبریت، قاشق، نعلبکی و... مشکل پیدا می‌کند. معمولا بیماران هنگام مراجعه به متخصصین از خواب رفتگی دست هنگام نگه داشتن گوشی تلفن یا گرفتن چادر شکایت دارند.

بموقع به پزشک مراجعه کنید مراحل درمانی‌‌ که می‌توان برای فرد انجام داد، در مرحله اول پیشگیری و در مرحله دوم درمان است و رعایت موارد تغذیه‌ای و حرکتی در پیشگیری از این بیماری نیز موثر است.

کنترل مصرف نمک و تغییرات هورمونی و سبک‌کردن فعالیت‌های روزانه موجب کاهش التهاب تاندون‌ها و کاهش ورم خواهد شد.

به بیماران مبتلا به سندرم کانال کارپ توصیه می‌شود:

از انجام فعالیت‌های سنگین و بی‌وقفه با مچ دست خودداری کنند و اگر مجبور هستند این فعالیت‌ها را انجام دهند، لازم است از ابزاری برای حمایت از مچ دست استفاده کنند. علائم این بیماری مرحله به مرحله خود را نشان می‌دهد و به مراتب درمان آن هم مرحله به مرحله است.

در مراحل اولیه استفاده از مچ‌بند طبی و بی‌حرکت کردن مچ، فشار روی تاندون‌ها را کاهش می‌دهد و فضا برای عصب داخل مچ دست بازتر می‌شود. حال اگر عارضه بهبود نیابد در مرحله دوم تزریق کورتون داخل مچ دست بخصوص در افراد کم‌سن و سال توصیه می‌شود.

 

 

 

سندرم تونل مچ دستی (سندرم تونل کارپ) یا CTS

سندرم تونل کارپ

کارپال تونل سندرم

سندرم مجرای مچ دست

سندرم تونل مچ دستی یک مشکل شایع در ناحیه ای از مچ دست است که در ارتباط با عوامل مختلفی ایجاد میگردد.شکستگی ها،دررفتگی ها،تومورها،برخی از بیماری ها(مثلا دیابت یا اختلالات تیروئید) و انجام فعالیت های تکراری در ناحیه مچ دست،از مواردی هستند که باعث درگیری عصب مدین در قسمت خاصی از مچ دست می گردند.سندرم تونل مچ دستی(carpal tunnel syndrome)،بیماری رنج‌آور و ناتوان کننده‌ای است که در اثر افزایش فشار داخل کانال مچ دستی ایجاد شده و در نتیجه آسیب به عصبی که از داخل کانال رد میشود (عصب مدیان ) رخ میدهد.اگر به هر علتی از جمله استفاده بیش از حد از مچ دست،فشار کانال ناحیه مچ افزایش یابد،منجر به کاهش خون رسانی به عصب در اثر تنگی عروق شده و مجموعه‌ای ازعلائم و نشانه‌ها را پدید می آورد که مشخص کننده سندرم کانال مچ دستی(CTS)است.

 

تصویر ذیل:

http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/images/ency/fullsize/1081.jpg

این سندرم در افرادیکه از دستهایشان استفاده زیادی بعمل می آورند بیشتر دیده میشود بعنوان مثال جانبازانی که دچار قطع نخاع پشتی یا کمری هستند و یا بعلت قطع اندامهای تحتانی شان نیاز به استفاده بیش از حد از دستها جهت حرکات جابجائی و انتقالی دارند بطور شایعی دچار سندرم میشوند.

ساختمان تونل مچ دستی

دیواره‌های این تونل از استخوانچه‌های مچ دست تشکیل شده است. (دو استخوانچه در سمت داخل، دو استخوانچه در سمت خارج و دو استخوانچه کف تونل را تشکیل میدهد) سقف تونل که در امتداد کف دست در ناحیه مچ دیده میشود از جنس لیگامان بوده و ادامه فاسیای ناحیه ساعد می باشد. عصب مدیان به همراه 9 تا 10 تاندون از داخل این تونل رد میشوند (تصویر زیر)

http://www.srcpt.com/blog/wp-content/uploads/2009/09/carpal-tunnel.gif

 

هشت تاندون مربوط به عضلات خم کننده سطحی و عمقی انگشتان بوده و یک تاندون متعلق به عضله خم کننده دراز انگشت شست(F.P.L) و گاهی نیز تاندون مربوط به عضله خم کننده رادیال مچ دست نیز از داخل تونل رد میشود. مشخص میشود که عصب مدیان در میان تاندونهای فوق در فضای نسبتا” تنگی قرار داشته و به سمت کف دست و انگشتان ادامه مسیر میدهد.

فاکتورهای خطر در ایجاد سندرم تونل مچ دستی

1-سنین میانسالی و بیشتر 60-30 سالگی

2-برخی مشاغل که از حرکات تکراری و شدید مچ دست استفاده زیادی می برند. همچون تایپیست، پیانیست‌ها، ویلچرسواران و استفاده ناصحیح از عصا و ....

3-در زنان 4-3 برابر بیشتر از مردان رخ میدهد و گمان می رود تا حدودی به حرفه و شغلهای خاص آنها مربوط شود.

4-گاهی بصورت خانوادگی دیده می شود.

5-دست غالب معمولا” بیشتر درگیر میشود و اگر دو طرفه باشد علائم معمولا” در دست غالب شدیدتر است.

6-بیماران دچار دیابت ، نقرس، آرتریت روماتویئید، کم کاری تیروئید و ....

7-گاهی در دوران حاملگی و معمولا” در سه ماهه سوم رخ می دهد و اکثرا” پس از زایمان خوب می شود.

۸-تومورهای ناحیه مچ دست 

علائم سندرم تونل مچ دستی

بیماران اکثرا” از خواب رفتگی ،‌بی حسی و گزگز و مورمور یا سوزن سوزن شدن انگشتان در قلمرو عصب دهی عصب مدیان (شکل 2 ) شکایت دارند. بسیاری از بیماران نیز از درد مچ دست در شب یا پس از کارزیاد با دست یا انگشتان شاکی هستند و یا از خواب رفتن شدید دست و انگشتان توام با درد و ناراحتی شبانه که منجر به بیدار شدن از خواب میشود رنج می برند به حدی که مجبورند با تکانهای مکرر دست و یا مالش آن، این احساس ناراحتی را موقتا” رفع نموده و مجددا” بتوانند بخوابند.

در موارد پیشرفته بیماری، ضعف انگشتان شست و اشاره توام با لاغری عضلات مربوطه رخ میدهد و منجر به سقوط اشیاء از دست می گردد. در پاره‌ای موارد بیمار از درد ساعد، آرنج یا شانه به تنهائی ، ممکن است شاکی باشد و یا درد مچ دست ممکن است به هر منطقه‌ای از اندام فوقانی ( از گردن تا نوک انگشتان) ارجاع داده شود زیرا عصب مدیان از ریشه‌های عصبی گردن C6 تا T1 عصب دریافت می کنند.

نشانه‌های بالینی سندرم تونل مچ دستی

1-ممکن است کاهش حس لمس در محدوده عصب دهی عصب مدیان مشاهده شود اما علیرغم شکایات حسی بیمار اغلب در مراحل اولیه بیماری در معاینه قابل کشف نیست.

2-نشانه فالن: اگر مچ هر دو دست را در حالت کاملا” خم شده ازپشت بهم وصل کنیم و بمدت حداکثر 60 ثانیه نگهداریم چنانچه در انگشتان مربوط به محدوده عصب مدیان گزگز، مورمور، سوزن سوزن شدن یا کرختی و بی‌حسی ایجاد شود، تست مثبت می باشد.

3-نشانه تینل: اگر بوسیله نوک انگشت اشاره روی تونل مچ دستی بیمار ضربات ملایمی بصورت دق کردن وارد کنیم و در محدوده انگشتان عصب مدیان ایجاد علائم گزگز و مورمور یا سوزن سوزن شدن یا احساس برق گرفتگی بوجود آید مثبت تلقی میشود.

4-تست فشار روی عصب مدیان ( تست دور کان): چنانچه بمدت حداکثر 60 ثانیه روی تونل مچ دستی فشار ملایمی وارد کنیم و علائم گزگز و مورمور یا بی حسی یا سوزن سوزن شدن و کرختی در انگشتان مربوط به عصب مدیان ایجاد شود تست مثبت می باشد.

5-ضعف عضلات ناحیه کف دستی انگشت شست بهمراه تحلیل و لاغر شدگی این عضلات در موارد شدید و طول کشیده این سندرم دیده میشود.

تشخیص کلینیکی سندرم تونل مچ دستی

این سندرم بخاطر علائم و نشانه های خاص خود، تشخیص کلینیکی دارد لیکن اکثرا” در مراحل اولیه بیماری ، در معاینه فیزیکی هیچ علامتی ممکن است یافت نشود در این حالت تشخیص باید بر اساس حضور علائم و فاکتورهای خطر صورت گرفته و توسط بررسی هدایت عصبی (نوار عصب و عضله ) تایید تشخیص صورت پذیرد.

تایید تشخیص کلینیکی سندرم تونل مچ دستی

قابل اعتماد ترین و بهترین وسیله برای ارزیابی وضعیت عملکردی عصب مدیان، استفاده از الکترود یاگنوز یا نوار عصب و عضله می باشد که اهمیت زیادی در تشخیص ،‌تعیین پیش آگهی و وضعیت آینده عصب و تصمیم گیری صحیح درمانی،رد کردن سایر مشکلات اعصاب محیطی و یا درگیری ریشه های عصبی گردنی و مشخص شدن شدت درگیری عصب مدیان دارد.

درمان سندرم تونل مچ دستی

1-استراحت نسبی در ناحیه مچ در موارد جدید و خفیف که گاهی موجب بهبودی میگردد.

2-درمان حمایتی شامل استفاده از اسپلینت مچ دستی                ( Wrist  Splint ) میباشد که باید دفت کرد در ناحیه مچ دستی هیچگونه انحنایی چه در جهت کف دست یا بطرف پشت دست نداشته باشد ( حداکثر زاویه قابل قبول 10 درجه زاویه در مچ دست به سمت پشت دست میباشد ) . توصیه میشود بمدت 3 هفته بطور مداوم بسته شود و تنها بهنگام شستشو باز شود یا بمدت 6 هفته هر شب طی خواب استفاده شود. بهترین پاسخ درمانی به اسپیلنت در سه ماه اول شروع علائم است در صورت مزمن شدن بیماری اگر یک ماه از مصرف مداوم اسپیلنت گذشت و علائم فروکش نکرد باید از روشهای دیگر درمانی استفاده کرد.

3-درمان دارویی: استفاده از داروهای مسکن غیر کورتونی یا کورتونی گاهی مفید است اما در بین آنها موثرترین روش تزریق کورتون بداخل کانال مچ دستی میباشد.

4-توانبخشی(فیزیوتراپی و کاردرمانی) بوسیله حرکات کششی هر دو جهت در مچ دست بوسیله دست سالم بهمراه حرکات ورزشی تقویت عضلات ساعد و مچ زیر نظر متخصص، از مهمترین نکات جلوگیری از عود سندرم می باشد.

5-درمانهای فیزیکی بوسیله مدالیته های فیزیوتراپی از جمله اولتراسوند،TENS ، لیزر کم توان، جزء بی ضررترین درمانها محسوب می شود.

6-جراحی در مواردی که درمان های دیگر بی نتیجه بوده‌اند یا شدت بیماری بسیار زیاد باشد اعمال می گردد(شکل زیر).

عوارض ناشی از عدم درمان سندرم تونل مچ دستی

سندرم تونل مچ دستی که درمان نشده باشد گاهی منجر به آسیب دائمی عصب مدیان شده (برخی یا همه رشته‌های عصبی از بین میروند) و در نتیجه اختلال حسی یا حرکتی دائمی بوجود می آید و لذا توجه به این نکته بسیار مهم است و هرگز نباید اجازه داد که اختلال عصب منجر به ضایعه دائمی عصب گردد.

عوارض ناشی از درمان در سندرم تونل مچ دستی

در صورت استفاده از مسکن‌های خوراکی غیر کورتونی یا کورتونی، عوارض گوارشی، کلیوی و کبدی و ... ممکن است ظاهر شوند.

در صورت تزریق موضعی کورتون عوارض بصورت تغییرات پوستی ( بی رنگ شدن و نازک شدن پوست ناحیه تزریق )، پارگی تاندون، آسیب به عصب و ... وجود دارد.

عوارض ناشی از جراحی ناشایع بوده معهذا بیش از همه احتمال دارد عمل قطع لیگامان پوشاننده سقف کانال مچ دستی، بطور ناقص انجام شود که منجر به عود سندرم خواهد شد. سایر عوارض ممکن است شامل آسیب به عصب یا شاخه‌های کف دستی عصب، ایجاد اسکار ضخیم و کلفت در محل برش جراحی، چسبندگی تاندونهای منطقه و... باشد.

بی عارضه ترین و مطمئن‌ترین روش درمان این سندرم استفاده از روشهای فیزیکی و حمایتی می باشد ضمن آنکه بیماریهای زمینه‌ای همراه از جمله دیابت، نقرس و ... را باید کنترل کرد.

منبع متن:سایت مرکز ضایعات نخاعی(با اندکی تغییر)

منابع تصویر:

 http://www.srcpt.com

 http://www.health.com/

 

نظرات 0 + ارسال نظر
امکان ثبت نظر جدید برای این مطلب وجود ندارد.