چگونه بفهمیم سنگ کیسه صفرا داریم؟

چگونه بفهمیم سنگ کیسه صفرا داریم؟

التهاب کیسه صفرا (کوله سیستیت)، اغلب بعد از اینکه فرد چندین بار دچار سنگ های صفراوی گردید، آشکار می شود. درد این بیماری در ناحیه مشخصی از بدن و شدید می باشد.

طی مراحل زیر متوجه خواهید شد که آیا دچار بیماری کیسه صفرا هستید یا خیر؟

1- قسمتی از بدن را که درد شدیدی دارد، مشخص کنید. وقتی شخص دچار سنگ کیسه صفرا باشد، درد در قسمت کیسه صفرا دیده می شود که در سمت راست بدن و بالای شکم ، درست در زیر قفسه سینه است. درد می تواند به ناحیه پشت و شانه ها هم منتشر شود.

2- مراقب علائم بیماری باشید که تب، عرق سرد، تهوع، اسهال و درد شدید از مهم ترین آنها هستند. درد به قدری شدید است که نمی توانید به راحتی بنشینید، بایستید یا دراز بکشید.

3- آخرین باری که غذا خوردید، به یاد داشته باشد. درد سنگ کیسه صفرا معمولاً بعد از عصر شروع می شود. مثلا فرد بعد از خوردن شام، وقتی بخوابد، بعد از چند ساعت دچار دل درد می شود. هنگامی که بدن در حال استراحت است، عمل هضم غذا شروع می شود و باعث شروع درد می شود. درد به سرعت زیاد می شود و حدود 6 تا 8 ساعت طول می کشد.

4- ببینید که آیا در معرض خطر ابتلا به التهاب کیسه صفرا هستید یا خیر؟ اگرچه هر فردی ممکن است به این بیماری دچار شود، ولی کسانی که بیشتر در معرض خطر هستند شامل خانم های باردار، خانم های بالای 40 سال سن، مردان و زنان چاق و هر کسی است که اخیراً کاهش وزن سریعی داشته است.

5- به پزشک مراجعه کنید.

تنها راهی که می توانید از وجود سنگ در کیسه صفرای خود مطمئن شوید، انجام سونوگرافی یا عکس برداری با اشعه ایکس است.

اگر سنگ ها دیده شوند، پزشک آنها را اندازه می گیرد تا مشخص شود، بیماری شما تا چه حدی شدید است.

سنگ های کوچک تر، بیشتر از سنگ های بزرگ مشکل زا هستند، زیرا می توانند وارد مجرای صفراوی شوند و آن را مسدود کنند، ولی سنگ های بزرگ نمی توانند وارد این مجرا شوند.

رژیم غذایی در سنگ های کیسه صفرا(1)

انواع سنگ کیسه صفرا و علائم آنها

سنگ های کیسه های صفرا ساختمان هایی بلوری دارند. که به واسطه ی ساخت و متراکم شدن اجزای طبیعی یا غیرطبیعی صفرا تشکیل می شوند. 80 درصد آن ها به طور عمده از نوع کلسترولی هستند و 20درصد آنها را سنگ های رنگدانه ای(پیگمانته) تشکیل می دهند که مرکب از املاح کلسیم و به ویژه بیلی روبینات کلسیم هستند.

در بسیاری از افرادی که دچار سنگ های کیسه ی صفرا می شوند میزان کلسترول موجود در صفرا بیشتراز حدی است که بتواند به حالت محلول پایداری باقی بماند. یعنی در واقع صفرا از نظر کلسترول، حالت فوق اشباع پیدا می کند و در نتیجه در صفرای فوق اشباع برخی بیماران، کریستال های میکروسکوپی کلسترول تشکیل می شود.

رسوب تدریجی کلسترول بر روی یکدیگرمنجربه پیدایش سنگ های صفراوی کلسترولی میکروسکوپی می شود. از طرفی اختلالاتی که باعث کاهش حرکات کیسه ی صفرا می شوند،( نظیر جراحی، سوختگی ها، بارداری، قرص های ضدبارداری خوراکی) ازجمله عوامل ایجاد سنگ صفرا هستند.

غذاهای حاوی کالری بسیار اندک و همچنین بارداری، به تشکیل سنگ کیسه صفرا کمک می کنند.

در طی سه ماهه ی سوم بارداری، به علت تغییر در ترکیب ذخیره ی اسید صفراوی و ظرفیت حمل کلسترول صفرا، اشباع کلسترول افزایش قابل توجهی پیدا می کند .که این خود به تشکیل سنگ کیسه صفرا کمک می کند. همچنین بررسی او لتراسونوگرافیک نشان داده است که، انقباض کیسه ی صفرا در پاسخ به یک وعده غذا، بسیار بطئی شده و این مسئله منجر به اختلال در تخلیه ی کیسه ی صفرا می شود. همچنین دیده شده است که 10تا 20 درصد افرادی که به کمک غذاهای بسیار کم کالری دچار کاهش وزن سریع شده اند، گرفتار سنگ کیسه ی صفرا می شوند.

امروز شواهد زیادی حاکی از ارتباط بین کلسترول  غذایی و تشکیل سنگ های صفراوی در دست است. افزایش کلسترول در برنامه ی غذایی مبتلایان به سنگ صفراوی موجب ترشح بیش تر کلسترول در صفرا می شود و همین تغییرات به عنوان زمینه ساز تشکیل سنگ های صفراوی کلسترولی شناخته شده اند.

همان طور که گفته شد علاوه بر سنگ های کلسترولی، سنگ های رنگ دانه ای نیز نوع دیگری از سنگ های صفراوی اند که بخصوص در آسیایی ها شایع بوده و اغلب با عفونت سیستم صفراوی همراه اند.

 داشتن یبوست، مصرف رژیم غذایی پر چرب،مصرف بیش از اندازه تخم مرغ، و فقدان ورزش و فعایت بدنی نیز در ایجاد رسوب صفراوی موثر است.

عوامل مستعد کننده ی ایجاد سنگ های صفراوی کلسترولی عبارت است از:

1- چاقی ، که باعث افزایش ترشح کلسترول در صفرا می شود.

2- کاهش وزن  سریع

3- هورمون های جنسی زنانه : هورمون استروژن، داروهای حاوی استروژن و قرص های ضدبارداری خوراکی به عنوان عوامل مستعد کننده شناخته شده اند.

4- بیماری های روده ی کوچک و یا برداشتن آن در طی عمل جراحی

5- افزایش سن

6- کاهش تحریک کیسه ی صفرا به دنبال تغذیه وریدی طولانی مدت، روزه گرفتن، بارداری و ...

7- درمان با کلوفیبرات

8- کاهش ترشح اسید صفراوی به دنبال سیروز صفراوی اولیه

9- رژیم غذایی پرچرب

10- آسیب طناب نخاعی

همچنین دیده شده است که، داشتن یبوست ، مصرف رژیم غذایی پر چرب،مصرف بیش از اندازه تخم مرغ، و فقدان ورزش و فعایت بدنی نیز در ایجاد رسوب صفراوی موثر است.

عوامل موثر در ایجاد سنگ های رنگدانه ای عبارت اند از:

1- ژنیتک

2- سیروز الکلی

3- سن بالا

4- عفونت مزمن  سیستم صفراوی یا عفونت انگلی

علائم بیماری

وجود دو حالت تهوع و سرگیجه با هم دیگر از بهترین علائم سنگ صفرا و به طور کلی بیماری های کیسه ی صفراست.

اغلب بیماران مبتلا به سنگ کیسه صفرا، بانوان چاق، با قدرت باروری و با شکم بزرگ و بالای چهل یا پنجاه سال می باشند. انسداد مجرا به وسیله ی سنگ موجب افزایش فشارداخل مجرا واتساع این عضو می شود. که با انقباضات مکررصفراوی بر طرف نمی شود. نشانه ی دیگر، درد یا فشار شدید و مداوم در ناحیه ی سردل است. که اغلب به ناحیه ی بین دو کتف و کتف راست یا شانه انتشار می یابد. شروع دردها معمولاً ناگهانی است و در عرض چند دقیقه شدت آن بالا رفته و به حد ثابت می رسد. همچنین می تواند با شدت زیادی 1 تا 4 ساعت ادامه یابد و سپس به تدریج یا به سرعت بر طرف شود.

این دردها ممکن است به دنبا ل مصرف یک غذای چرب و خوردن مقادیر زیادی غذا بعد از یک دوره گرسنگی طولانی و حتی گاهی به دنبال یک غذای معمولی ایجاد شود. به طور معمول،درد در سه الی پنج ساعت بعدازصرف غذا شروع می شود ولی گاهی بلافاصله بعد از مصرف غذا هم ظاهر می شود و خود را به شکل زخم های اثنی عشر نشان می دهد، منتها با این تفاوت که با خوردن غذا بهتر نمی شود و تنها با استفراغ کردن آرام می گیرد. درد با تهوع و دل به هم خوردگی و استفراغ همراه است. بسیاری اوقات با مصرف غذاهای چرب و سنگین، تخم مرغ، شکلات، کاکائو، شیرینی های خامه ای، ، درد شروع شده یا شدت می یابد.

وجود دو حالت تهوع و سرگیجه با هم دیگر از بهترین علائم سنگ صفرا و به طور کلی بیماری های کیسه ی صفراست. نفخ و آروغ زدن و عدم تحمل غذاهای چرب و سوء هاضمه نیز همراه با این بیماری دیده می شود.

سنگ کیسه صفرا غالباً نامشخص و مخفی است و مدت ها بدون آن که علامت مهمی از خود نشان دهد یا مزاحمتی فراهم آورد، باقی می ماند .

رژیم غذائی درسنگ های کیسه صفرا(2)

در قسمت قبلی این مقاله به بیان انواع سنگ های کیسه صفرا و همچنین علائم آنها پرداختیم. در این قسمت به تغذیه افراد مبتلا به این عارضه می پردازیم.

از آنجا که عامل ایجاد حدود 90 درصد سنگ های صفراوی، کلسترول است. بنابراین رژیم کم چربی و کم کلسترول توصیه می شود.البته در مواردی که چربی مسبب بروز علائم نباشد، نیاز به رژیم فوق نیست.

در حملات حاد سنگ کیسه ی صفرا، جهت کاهش انقباضات کیسه و کاهش درد نیز، از رژیم کم چربی استفاده می شود. کلسترول ، به واسطه ی تغذیه، به ویژه غذاهایی مثل تخم مرغ و چربی های حیوانی به بدن می رسد. کلسترول صفرا پس از ریخته شدن به روده (جهت هضم مواد چرب) مجدداً جذب می شود و به کبد برمی گردد تا دوباره برای ساخت صفرا استفاده شود. بدین ترتیب کلسترول صفرا بین کبد و روده ها در چرخش است.

چربی های مواد غذایی حیوانی مانند، خامه، کره، کلیه ی گوشت ها و... دارای کلسترول می باشند. ولی غذاهای گیاهی به هیچوجه کلسترول ندارند. یعنی کلیه ی چربی های گیاهی مثل روغن زیتون،  آفتاب گردان، سویا ، و کلیه ی مغزها مثل گردو،  بادام و ... بدون کلسترول اند.

در صورتی که کیسه ی صفرا تنبل شده باشد، دریافت متوسط چربی برای تحریک انقباض آن و ممانعت از رکود صفرا، مطلوب خواهد بود.

گوشت های حیوانی دارای چربی هایی به صورت مخفی در بین لایه های خود هستند که در بطور ظاهری به نظر نمی آیند. گوشت ماهی جزو گوشت های کم چرب بوده و کلسترول آن نسبت به گوشت مرغ و گوشت های قرمز کم تر است.

 کلیه ی چربی های گیاهی و دانه های گیاهی کلسترول ندارند.

برای مثال در این جا مقدار کلسترول در چند ماده ی غذایی برای آگاهی شما آورده شده است:

* پنیر چدار: دارای 105 میلی گرم کلسترول در هر 100 گرم است.

* یک زرده ی تخم مرغ کامل دارای 1602 میلی گرم کلسترول است (برعکس سفیده ی تخم مرغ که کلسترول ندارد).

* شیر 2درصد چربی: حاوی 8 میلی گرم کلسترول و شیر کامل دارای 14 میلی گرم کلسترول در هر 100 گرم است.

* ماست کم چرب: حاوی 6 میلی گرم کلسترول در هر 100 گرم است.

* کره ی حیوانی: حاوی 219 میلی گرم کلسترول در هر 100 گرم است.

همان طور که گفته شد، کلیه ی چربی های گیاهی و دانه های گیاهی کلسترول ندارند.

در صورتی که کیسه ی صفرا تنبل شده باشد، دریافت متوسط چربی برای تحریک انقباض آن و ممانعت از رکود صفرا، مطلوب خواهد بود.

رعایت نکات تغذیه ای زیر برای افراد مبتلا به سنگ کیسه صفرا مفید می باشد:

1- افراد دارای سنگ کیسه صفرا و یا مستعد به ابتلا، بهتر است از چربی های گیاهی و غیراشباع به ویژه روغن زیتون به عنوان جایگزینی برای چربی های حیوانی استفاده کرده، وغذاهای گیاهی را به میزان بیشتری در رژیم غذایی خود بگنجانند.

2- مصرف سبزیجات فراوان و میوه ها  به دلیل فیبربالای آن ها برای تمام این افراد توصیه می شود.

3- غلات کامل، سبوس  و نان های سبوس دار باید در رژیم غذایی این افراد گنجانده شود، زیرا سبوس این خاصیت را دارد که به مواد صفراوی ریخته شده به روده متصل شده و سپس آن ها را از بدن دفع کند همانطورکه توضیح داده شد، در حالت عادی کلسترول موجود در مواد صفراوی پس از ریخته شدن به روده، دوباره به سمت کبد برگشته تا در ساخت اسید صفراوی به طور مجدد شرکت کند. در این حالت کبد مجبور است از کلسترول موجود در خون برداشت کند، که این خود باعث کاهش کلسترول خون از یک طرف و کاهش کلسترول موجود در صفرا از طرف دیگر می شود.

4- از مصرف غذاهای سرخ کرده، آجیل، سس، آب گوشت، نیمرو، کره، خامه و سایر غذاهای پرچرب باید پرهیز شود. بهترین راه تامین چربی عبارت است از استفاده از چربی های گیاهی، گوشت لخم، شیر و گوشت ماهی .

5- چربی های قابل رویت باید به طور کامل از گوشت پاک شود و غذاها بیش تر از طریق پخت کردن و برشته کردن تهیه شوند.

6- سوسیس، ماهی کنسرو شده در روغن، سس های خامه دارومایونز نیز باید محدود شود.

7- پروتئین دریافتی نیز باید از طریق شیرکم چرب،  پروتئین های گیاهی، سفیده ی تخم مرغ،  گوشت های کم چرب (مثل ماهی )، تامین شوند.

8- امروزه ثابت شده است که،مصرف ویتامین های گروه B به ویژه B6، اسیدفولیک  و B12 نقش مهمی در حذف چربی ها در بدن بازی می کنند.

اهمیت تغذیه سالم در دوران بارداری غذای حلال و تربیت دینی

اهمیت تغذیه سالم در دوران بارداری

غذای حلال و تربیت دینی

اصحاب پیامبر (ص) دور تا دور او نشسته بودند و حضرت نکات مهمی را درباره تربیت فرزندان به آنها آموزش میداد. تا اینکه در حین سخنانش فرمود:« فرزندان خود را در رحم مادرانشان تربیت کنید».

حاضران که از شنیدن حرف حضرت تعجب کرده بودند، پرسیدند:« چگونه فرزند به دنیا نیامده خود را تربیت کنیم؟»

پیامبر (ص) در پاسخ به آنها فرمود:« با خوراندن غذای حلال و پاک به مادرانشان».

خدا در آیه 51 سوره مبارکه مومنون در همین خصوص می فرماید:« یَا أَیُّهَا الرُّسُلُ کُلُوا مِنَ الطَّیِّبَاتِ وَاعْمَلُوا صَالِحًا إِنِّی بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِیمٌ / ای پیامبران! از غذاهای پاکیزه و حلال تناول کنید و به نیکوکاری و اعمال صالح بپردازید که من به هر آنچه انجام می دهید آگاهم». از این آیه میتوان اهمیت استفاده از خوراکیهای حلال و دوری از تناول غذاهای حرام را درک کرد.

البته خوب است بدانیم که خوردن غذاهای پاک و حلال تنها به زمان بعد از تولد انسان مربوط نمیشود بلکه خوراکی هایی که مادر در دوران بارداری و شیردهی از آنها تغذیه می کند، نقش بسیار مهمی در تربیت دینی فرزند او دارند.

به همین دلیل است که پدر وظیفه دارد با فراهم کردن غذای حلال برای همسر و فرزند خود، علاوه بر تأمین نیازهای جسمی آنها غذای روحشان را هم تأمین کند تا زمینه برای رشد سالم و صحیح جسمی و معنوی فرزندش فراهم شود.  به همین دلیل است که یک مسلمان برای داشتن نسلی مومن باید حتی الامکان از خوردن غذاهای حرام و شبهه ناک پرهیز کند.

بنابراین هر اندازه که غذاهای موجود بر سر سفره یک خانواده مسلمان ساده و کم باشد، حلال بودن آنها در ساخته شدن شخصیت فرزندان کفایت خواهد کرد چرا که غذاهای حلال زمینه رشد فضایل اخلاقی و صفات پسندیده را فراهم می کنند.

هر غذایی را نخورید:

مادر در طول دوران بارداری خود باید نکات مهمی را از نظر غذا خوردن در نظر داشته باشد تا مبادا خوراکی حرام وارد بدنش شده و فرزندش از آن تغذیه کند. یکی از موارد بسیار مهم در این خصوص آن است که مادر در زمان بارداری و شیردهی تا حد امکان به مال مشتبه که حرام یا حلال بودن آن مشخص نیست نزدیک نشود.

چه بسا آن خوراکی حرام باشد و او را وسوسه کند که کارهای ناروا انجام دهد. علاوه بر این پدر و مادر باید مراقب باشند تا بر سر هر سفره ای ننشینند و از هر غذایی نخورند. همسفره شدن با افراد نااهل که اهمیتی به رعایت مسائل دینی نمی دهند، امکان حرام خوردن را در فرد افزایش میدهد.

بنابراین مادر باردار باید مراقب باشد از کسی که نمی شناسد یا در حلال بودن مالش شک دارد لقمه ای نخورد. در همین خصوص یک از شاگردان حاج آقا مجتبی تهرانی از او پرسید که چه نکاتی باید در زمان تولد فرزند رعایت شود؟ او در پاسخ گفت:« به حلال بودن لقمه های مادر باردار بسیار توجه کنید. اگر نسبت به آن شک دارید خمس آن را بپردازید». از سوی دیگر خوب است مادر باردار و شیرده از خیراتی که به نام ائمه اطهار (ع) و به خصوص امام حسین (ع) داده می شود بخورد تا خیر و برکات موجود در آن به فرزندش برسد.

قابل توجه پدران:

امام صادق (ع) در کتاب «وسائل الشیعه» فرموده:« بعضی از روزی ها پوست را بر استخوان می خشکانند». این روایت به سختی و مشقت کسب روزی حلال اشاره دارد.

نکته مهم دیگر آن است که مادرانی که دوست دارند فرزندانی مؤمن داشته باشند، باید در زمان انتخاب همسر به دغدغه او برای کسب روزی حلال توجه داشته باشند و شخصی را برای همسری انتخاب کنند که از خانواده ای مؤمن بوده و از خوراک پاک پرورش پیدا کرده باشد. همچنین زن در دوران بارداری باید توجه داشته باشد که همسرش برای تهیه مایحتاج مورد نیاز او به سمت حرام یا مال شبهه ناک نزدیک نشود.

خوشبختی و بدبختی قبل از تولد:

روایتی است که در کتاب «بحارالانوار» نوشته شده. پیامبر اکرم (ص) در این خصوص فرموده:« خوشبخت کسی است که سعادت او در شکم مادرش پایه گذاری شده باشد». حضرت در حدیث دیگری فرموده:« بدبخت کسی است که اساس شقاوتش در بطن مادرش پایه گذاری شده باشد». طبق این روایت می توان نتیجه گرفت غذاهایی که انسان در دوران جنینی از مادر خود دریافت می کند و همچنین پایبندی مادر در رعایت حلال و حرام تا اندازه زیادی در رقم خوردن سعادت یا شقاوت کودک تأثیرگذار است.

نکته قابل توجه در این خصوص آن است که شیطان اصولاً لشکر خودش را از میان انسان هایی که نطفه ناپاک دارند و با غذای حرام پرورش پیدا کرده اند تشکیل می دهد. به همین دلیل است که وقتی انسانی لقمه حرام میخورد، دیگر نمی تواند به درستی حق را از باطل تشخیص دهد و حتی امکان دارد حق را به صورت باطل و باطل را در قالب حق درک کند. طبق همین روند بود که امام حسین (ع) در روز عاشورا خطاب به لشکریان یزید و عمرسعد که با ایجاد سر و صدا مانع از سخن گفتن او می شدند، یادآوری کرد که :« حرامی که در وجودتان فرو برده اید مانع از آن میشود که کلام حق را بشنوید و آن را درک کنید».

ماجرای عالم اصفهانی:

یکی از علمای دین در دوران حکومت صفویان امامت جماعت مسجد جامع شهر اصفهان را برعهده داشت. او در تمام دوران زندگی در خصوص کسب حلال و دوری از اموال حرام یا شبهه ناک دقت زیادی به خرج میداد؛ به خصوص زمانی که همسرش باردار بود یا کودکش را شیر می داد تا مبادا همسرش به خوراکی های حرام نزدیک شود.

او پسر خردسالی داشت که مانند بچه های دیگر بازیگوشی می کرد اما اتفاق نیفتاده بود که کسی را آزار دهد. تا اینکه یک روز وقتی شیخ در مسجد مشغول گفت و گو با مردم بود، مردی با چهره ناراحت در حالی که دست پسر خردسال او را در دست داشت وارد شد.

وقتی شیخ علت ناراحتی مرد را جویا شد، متوجه شد که پسرش در حین بازی مشک آب او را سوراخ کرده. شیخ که از این جریان بسیار ناراحت شده بود دست پسرش را گرفت و به خانه برد و ماجرا را برای همسرش تعریف کرد و گفت:« من برای کسب درآمد حلال دقت زیادی داشته ام، به احکام اسلامی عمل کرده ام و اجازه نداده ام مال حرام یا شبهه ناک بر سر سفره ما راه پیدا کند اما خطای امروز فرزندم نشان میدهد که یکی از ما دو نفر در استفاده از غذای حلال و دوری از حرام دقت نداشته ایم». همسرش با شنیدن این حرف ها به فکر فرو رفت و ماجرایی را به خاطر آورد و گفت:« من هم در رعایت حلال و حرام دقت زیادی داشته ام اما به خاطر دارم در دورانی که فرزندمان را باردار بودم، اناری را که از درخت همسایه به داخل حیاط آمده بوده دیدم. یک لحظه وسوسه شدم و بدون اجازه همسایه، سوزنی در داخل انار فرو کردم و کمی از طعم آن را چشیدم. امکان دارد خطای امروز فرزند ما از لغزش من نشأت گرفته باشد و خطای آن روز من در رفتار فرزند ما نمود پیدا کرده باشد».