آیا شما گهگاهی دچار فراموشی می شوید 30 ماده غذایی تقویت کننده حافظه

آیا شما گهگاهی دچار فراموشی می شوید

30 ماده غذایی تقویت کننده حافظه

1. آجیل ها و دانه ها؛ سرشار از ویتامین E:

این دانه ها از دو نظر نیاز مغز را تأمین می کنند؛ نخست تأمین ویتامینE مورد نیاز بدن است. این ویتامین به عنوان یکی از قویترین                   آنتی اکسیدان های مورد نیاز بدن فعالیت رادیکال های آزاد را متوقف میکند و همین امر باعث جلوگیری از آسیب به سلول ها به ویژه          سلول های مغز که در مقابل رادیکال های آزاد حساس تر هستند،          می شود. این دانه ها حاوی اسیدهای چرب مفید هستند. این چربی ها نیز نیاز سلول های مغز به چربی را فراهم کرده، مانع از آسیب به سلول های مغز می شوند. دوم اینکه آجیلها و دانه هایی مانند آفتابگردان، با کنترل میزان چربی مویرگ های مغز، از سکته های کوچک مغزی- که می تواند زمینه ساز ابتلا به فراموشی یا آلزایمر شود- پیشگیری می کنند.

میزان مصرف: مصرف روزانه نصف فنجان آجیل خام یا یک چهارم فنجان دانه هایی مانند آفتابگردان- که بهتر است بوداده نباشند- مفید است.

2. انار و آب انار؛ منبع ویتامینC:

این نوشیدنی حاوی مقدار قابل توجهی ویتامینC است. این ترکیب یک اسید آمینه قوی است؛ به همین دلیل مصرف آن تأثیر منفی رادیکال های آزاد روی سلول های مغز را کاهش داده، کنترل می کند. این ویتامین باعث جلوگیری از رسوب چربی ها در سلول های مغز میشود. این میوه قرمز رنگ است که این مسأله نشانگر وجود آنتی اکسیدان های دیگر علاوه بر ویتامینC است. به همین دلیل مصرف آب انار تأثیر دو برابری روی سلامت سلولهای مغز دارد.

میزان مصرف: روزانه یک فنجان آب انار

3. گوجه فرنگی؛ ضد پیری:

شاید این خوراکی را بیشتر به عنوان عاملی برای جلوگیری از ابتلا به سرطان پروستات بشناسید اما این خوراکی حاوی آنتی اکسیدان لیکوپن است. به همین دلیل مصرف گوجه فرنگی پیری سلولهای مغز را به تعویق می اندازد.

میزان مصرف: روزانه یک عدد متوسط

4. کلم بروکلی؛ منبع ویتامینK:

این عضو از خانواده کلم ها سرشار از فیبر است اما این تنها ویژگی آن نیست. ویتامینkموجود در این کلم، یکی از مهم ترین عواملی است که پیری سلول های مغز را به تعویق می اندازد.

میزان مصرف: روزانه یک کلم متوسط به صورت خام یا یک و نیم گل به صورت آب پز

5. شکلات تلخ؛ حاوی اندروفین:

طعم یک تکه شکلات تلخ با چای یا شیر بی نظیر است؛ به ویژه اگر بدانیم خوردن این شکلات به حفظ سلامت مغز نیز کمک میکند. این نوع شکلات یکی از مهم ترین منابع حاوی آنتی اکسیدان به ویژه اندروفین است. بنابراین خوردن شکلات تلخ، هم باعث بهبود عملکرد مغز می شود و هم اینکه میتواند باعث ایجاد احساس شادی شود. شکلات تلخ را یکی از غذاهای فوق العاده برای حفظ سلامت مغز می دانند.

میزان مصرف: دو تا سه تکه در روز

6. خانواده گیلاس ها؛ سرشار از لیکوپن:

آلبالو، گیلاس و توت ها در گروهی از خوراکی ها قرار میگیرند که خارجی ها به آن «بری ها» می گویند. این گروه دارای آنتی اکسیدان های قوی هستند و رنگ قرمز آنها نشان می دهد این آنتی اکسیدان ها حاوی لیکوپن هستند. مصرف مواد غذایی حاوی لیکوپن باعث به تعویق افتادن پیری سلول های مغز و در نتیجه جلوگیری از ابتلا به آلزایمر میشود. اگر چه گوجه فرنگی جزو این گروه از خوراکی ها قرار نمی گیرد اما لیکوپن موجود در این خوراکی، آن را در این گروه (از نظر تأثیر آن بر سلولهای مغز) قرار می دهد.

میزان مصرف: مصرف روزانه 20 عدد، نیاز بدن به آنتی اکسیدان ها را تأمین میکند.

7. غلات کامل؛ تأمین کننده گلوکز مغز:

منظور از غلات کامل، یعنی این خوراکی ها را باید به صورت سبوس دار استفاده کرد. این خوراکی ها حاوی سه ترکیب شامل فیبر، اسید چرب امگا 3 و ویتامینE هستند. فیبر موجود در این خوراکی ها باعث کاهش و کنترل میزان چربی خون میشود؛ بنابراین با مصرف آن چربی ها در مویرگ های مغز تجمع نمی یابد. اسید چرب امگا 3 نیز باعث تسهیل در گردش خون با جلوگیری از رسوب چربی در مویرگ ها میشود. ویتامینE نیز یک آنتی اکسیدان قوی است. این ترکیب نیز مانع از تأثیر رادیکال های آزاد روی سلول های مغز میشود. از طرفی این خوراکی ها حاوی هیدرات کربن هستند. وجود این ترکیب ها نیز به تقویت عملکرد سلول های مغز کمک میکند. تأمین گلوکز مورد نیاز سلول های مغز یکی از عواملی است که همواره میتواند سلول ها را فعال نگه داشته، مانع از آسیب و افت عملکرد آنها شود.

میزان مصرف: بهترین مقدار مصرف روزانه نصف فنجان است.

8. چای تخمیری؛ منبع کافئین:

بعضی از چای ها مانند چای سفید، از انواع تخمیری محسوب میشوند. این نوع چای ها به دلیل مرحله تخمیر بدون الکلی که طی می کنند، حاوی مقدار زیادی کافئین هستند. به همین دلیل مصرف آنها باعث ایجاد آرامش میشود. این مسأله روی عملکرد سلول های مغز تأثیر مثبت داشته و با کاهش میزان استرس، آسیب به سلولهای مغز را به تعویق می اندازد. از طرفی میزان آنتی اکسیدان های موجود در این نوع چای ها بالاتر از انواع دیگر است؛ بنابراین مصرف آن باعث از بین رفتن رادیکال های آزاد میشود. با مصرف چای تخمیری عملکرد مویرگ های مغز نیز بهتر شده و همین مسأله مانع از ایجاد سکته های کوچک در مغز و افت عملکرد مغز میشود.

میزان مصرف: دو تا سه فنجان در روز

9. سیب؛ منبع کوارسین:

حتماً شنیده اید که با مصرف روزانه یک عدد سیب، نیازی به مراجعه به پزشک ندارید. سیب علاوه بر تأثیر روی سلامت همه اندام های بدن، به طور خاص باعث حفظ سلامت مغز میشود. دلیل آن هم وجود آنتی اکسیدان مهمی به نام «کوارسین» است. این آنتی اکسیدان به طور خاص پیری سلول های مغز را به تعویق  می اندازد که دلیل این امر نیز تأثیر مثبت این آنتی اکسیدان روی       سلول های مغز است. اگر سیب از انواع ترش باشد، ویتامینC موجود در آن نیز یکی دیگر از عوامل تأثیر گذار روی مغز است.

میزان مصرف: روزانه یک عدد سیب بزرگ یا دو عدد کوچک

10. عصاره شیرین بیان:

این گیاه دارویی حاوی ساکاروز و گلوکز است. علاوه بر اینکه مقدار زیادی اسپارژین دارد با تأمین نیاز مغز به انواع قندها، روند پیری سلول های مغز به تعویق می افتد. این گیاه دارویی را میتوان به صورت جوشانده، دم نوش و ادویه غذا مصرف کرد. علاوه بر اینکه میتوان ریشه خشک شده آن را جوید.

میزان مصرف: دو بار در هفته به میزان یک قاشق چایخوری

11. آووکادو؛ تأمین کننده چربی:

این میوه جزو میوه های چرب است. این نوع چربی از انواع اسیدهای چرب تک اشباعی است که این نوع چربی نیاز سلولهای خاکستری مغز به چربی خوب را تأمین میکند. همچنین این نوع چربی با تأثیر مثبت روی مویرگهای مغز و جلوگیری از تجمع چربی در رگ ها، به تسهیل گردش خون کمک کرده، مانع از بروز سکته قلبی مغزی میشود. این مسأله می تواند یکی از عوامل زمینه ساز ابتلا به فراموشی باشد.

میزان مصرف: اضافه کردن روزانه یک چهارم یک آووکادو به سالاد و یا مصرف روزانه نصف آووکادو نیاز چربی های مفید را فراهم میکند.

12. قهوه؛ دشمن آلزایمر:

براساس پژوهش ها افرادی که به مدت 10 سال، روزانه سه تا پنج فنجان قهوه نوشیده اند، خطر ابتلا به آلزایمر در آنها تا 65 درصد کاهش یافته است. این نوشیدنی حاوی کافئین، یکی از ترکیبهای مورد نیاز برای حفظ سلامت        سلول های مغز است.

میزان مصرف: مصرف روزانه سه تا پنج فنجان

13. موز:

این خوراکی در طب کلاسیک و سنتی، جایگاه درمانی ویژه ای دارد. دلیل آن هم وجود آنتی اکسیدان های موجود در این میوه است اما نکته مهم تر پتاسیم آن است. وجود این عنصر در موز، آن را به خوراک ویژه مغز تبدیل کرده است. در طب سنتی این میوه را معمولاً همراه با زنجبیل مصرف می کنند.

میزان مصرف: روزانه نصف یک موز بزرگ یا یک موز متوسط

14. غذاهای دریایی؛ منبع امگا 3 :

موجودات ساکن آب های عمیق سرشار از اسید چرب امگا 3 هستند. این نوع اسید چرب یکی از اصلی ترین عوامل تأثیرگذار روی حفظ سلامت سلول های مغز است و حجم عمده ای از سلول های خاکستری مغز را چربی تشکیل         می دهد. کمبود این ترکیب باعث آسیب به سلول های مغز میشود. بنابراین این نوع اسید چرب ضمن تأمین نیازهای بدن به چربی سالم، نیاز مغز به چربی مناسب را تأمین میکند. در واقع، چربی موجود در این خوراکی ها با حفظ سلامت   سلول های مغز، این بخش از بدن را در برابر آسیب ها مقاوم کرده و مانع از ابتلا به پیری سلول های مغز میشود. هر چه ماهی از انواع چرب تر باشد، نیاز مغز به چربی بیشتر تأمین میشود.

میزان مصرف: مصرف هفته ای سه وعده ماهی، به ویژه انواع چرب برای تأمین نیاز بدن به چربی مناسب است.

15. گلاب:

عرقیات، جایگاه ویژه ای در طب سنتی دارند که یکی از انواع آنها یعنی عصاره تهیه شده از گل سرخ، میتواند به حفظ سلامت مغز کمک کند. دلیل آن هم وجود ترکیبات خاصی در روغن عصاره این گیاه است.

میزان مصرف: نصف فنجان کوچک هر یک روز در میان

16. جعفری:

این گیاه حاوی ویتامینC است. از طرفی رنگ سبز آن نشان میدهد حاوی کلروفیل است. به همین دلیل مصرف جعفری باعث جلوگیری از رسوب چربی در رگ های مغز میشود. با فعال شدن جریان خون در رگ ها، خطر آسیب به سلول های مغز و خطر ابتلا به فراموشی کاهش می یابد.

میزان مصرف: روزانه یک فنجان خرد شده در سالاد، همراه غذا و یا به صورت غیر خرد شده همراه با سبزی خوردن

17. گل بنفشه:

بیشتر این گل را در باغچه دیده ایم و از دیدن آن لذت برده ایم اما می دانستید جوشانده این گل باعث تسکین سردرد میشود اما تأثیر مهم تر آن، کنترل عملکرد سلول های مغز است. مصرف جوشانده برگ بنفشه به دلیل آلکالوئیدهایی که دارد، به بهبود گردش خون کمک میکند.

میزان مصرف: یک فنجان در هفته

18. ادویه کاری:

خورش این ادویه معروف است. این پودر پرخاصیت، طعم تند خاصی دارد. همین تندی، یکی از دلایل تأثیر مثبت آن روی گردش خون است. ترکیب های موجود در این ادویه به باز شدن رگ ها و جلوگیری از رسوب چربی در آنها کمک میکند.

میزان مصرف: به صورت خورش هفته ای یک بار و یا به صورت ادویه در غذا

19. پودر بادام:

یکی از نیازهای مغز برای عملکرد بهتر، پتاسیم است. پودر بادام حاوی این عنصر است. همین ویژگی بادام را به داروی گیاهی ویژه ای برای مغز تبدیل کرده است. اضافه کردن پودر بادام به انواع خوردنی ها مانند خرما، عسل، شیر و یا استفاده از خود بادام خام میتواند نیاز سلول های مغز به پتاسیم را برآورده کند.

میزان مصرف: روزانه تا 10 عدد بادام خام

20. روغن زیتون بکر:

این دانه و روغن حاصل از آن اگر بکر (تصفیه نشده) باشد، سرشار از            آنتی اکسیدان است. این روغن حاوی اسیدهای چربی غیر اشباعی است. به همین دلیل مصرف آن میتواند مانع از رسوب چربی های نامناسب در مویرگ ها و در نتیجه مانع آسیب به سلول های مغز شود.

میزان مصرف: روزانه یک قاشق غذاخوری همراه سالاد میل کنید یا پس از   دم کردن برنج به آن اضافه کرده، بخورید.

21. پودر لیمو عمانی:

این خوراکی حاوی ویتامینC است. به همین دلیل مصرف آن به صورت جوشانده یا همراه غذا به عنوان چاشنی، باعث باز شدن رگ ها و جلوگیری از رسوب چربی در مویرگ ها میشود. بهترین شکل مصرف آن به صورت جوشانده همراه با نعنا است.

میزان مصرف: یک روز در میان به اندازه نصف فنجان جوشانده لیموعمانی و نعنا

22. چای سبز:

این نوشیدنی نیز حاوی مقدار زیادی ترکیب های مفید است. این نوشیدنی دارای ترکیبی به نام کاتچین است. این ماده نوعی آنتی اکسیدان است. به همین دلیل مصرف آن رادیکال های آزاد را از بین برده، مانع از آسیب رسیدن به سلول های مغز میشود. این چای خاصیت آرامبخشی دارد؛ بنابراین عملکرد بهتر سلول های مغز را در پی دارد.

میزان مصرف: روزانه یک تا دو فنجان متوسط

23. انگور قرمز:

این میوه حاوی آنتی اکسیدان و اسید میوه است. هردوی این ترکیب ها این میوه را به دارویی برای جلوگیری از ابتلا به آسیبهای مغزی تبدیل کرده است. این میوه حاوی قند فروکتوز است. بنابراین خوردن انگور یکی از راه های جلوگیری از آسیب به سلول های مغز است.

میزان مصرف: روزانه یک خوشه انگور

24. گشنیز:

تخم این گیاه معروف است. حتماً مصرف آن همراه با تخم شربتی را شنیده اید. علاوه بر اینکه از تخم گشنیز برای خوش عطر شدن غذاها استفاده میکنند.

این دانه ریز حاوی سه ویتامینA,C وB است. به همین دلیل مصرف آن به دلیل وجود ویتامینC باعث بهبود جریان خون در مغز میشود. از طرفی ویتامینB موجود در آن نیز آرامبخش بوده و به عملکرد بهتر سلول های مغز کمک میکند. هر سه این ویتامین ها آنتی اکسیدان هایی قوی بوده، مغز را در برابر آسیب رادیکال های آزاد در امان نگه می دارند.

میزان مصرف: هفته ای دوبار به صورت دم نوش یا ادویه غذا

25. شوید:

ته مزه تلخ و تند شوید، ویژه این گیاه است. دقیقاً همین ترکیب هایی که باعث طعم خاص شوید می شوند، باعث از بین رفتن کلسترول بد میشوند. با کنترل میزان کلسترول بد، خطر تجمع چربی در رگ های مغز به طور چشمگیری کاهش پیدا میکند. این گیاه حاوی ویتامینC و روی است. به همین دلیل باز هم، با خوردن آن سلولهای مغز از آسیب در امان می مانند.

میزان مصرف: روزانه تا یک و نیم فنجان همراه ماست یا به صورت    غیر خرد شده همراه با سبزی خوردن

26. هویج:

رنگ نارنجی- زرد هویج نشان میدهد این خوراکی سرشار از بتاکاروتن است که علاوه بر کمک به عملکرد بهتر چشم، با از بین بردن رادیکالهای آزاد مانع از آسیب به سلول های مغز میشود.

میزان مصرف: روزانه یک عدد همراه سالاد

27. کدو تنبل:

کدو تنبل سرشار از آنتی اکسیدان است که دلیلش رنگ زرد آن میباشد. امتیاز دیگر این خوراکی وجود روی در گیاه و دانه آن است. بنابراین مصرفش نیاز سلول های مغز به روی را فراهم میکند و در نتیجه خطر آسیب به سلول های مغز کاهش می یابد.

میزان مصرف: دو بار در هفته و روزانه یک ششم فنجان تخم کدو بوداده بدون نمک

28. گریپ فروت:

گریپ فروت حاوی مقدار زیادی لیکوپن است. از طرفی این میوه حاوی قند معروف میوه ها یعنی فروکتوز است. مصرف این میوه می تواند ضمن فراهم کردن آنتی اکسیدان مورد نیاز برای از بین بردن رادیکال های آزاد و جلوگیری از آسیب به سلول ها، با تأمین قند مورد نیاز مغز، روند پیری سلول های مغز را به تعویق بیندازد.

میزان مصرف: روزانه یک لیوان متوسط

29. شنبلیله:

این سبزی حاوی 85 میلی گرم پتاسیم در هر قاشق چایخوری است و مصرف آن باعث تأمین پتاسیم مورد نیاز مغز میشود. از طرفی حاوی ویتامین هایA وC است. این دو آنتی اکسیدان باعث از بین رفتن رادیکال های آزاد و جلوگیری از آسیب به مغز میشوند.

میزان مصرف: روزانه به اندازه یک سوم فنجان خرد شده

30. دارچین:

این ادویه یک داروی گیاهی است. به طور خاص، این ادویه روی سلامت مغز و به تعویق انداختن پیری سلول های مغزی تأثیر مثبت می گذارد و دلیل آن وجود ترکیبی به نام «بتاآمیلوئید» است. این ترکیب از تشکیل پروتئینی به نام «تائو» که باعث مرگ سلول های مغز میشود، پیشگیری میکند. بنابراین با مصرف دارچین عملکرد پروتئین تائو متوقف میشود.

میزان مصرف: روزانه یک قاشق چایخوری به عنوان ادویه و یا چای دارچینی

ویرایش: 22/4/92

مؤلف: دکتر حسن کرباسی آرانی، نیمه  دوم سال 1392، ویراستار: خانم جمالیان

آیا شما گهگاهی دچار فراموشی می شوید

(شماره 85)

پیشرو در فرهنگ پزشکی و اسلامی

کلینیک دکتر کرباسی

متخصص اعصاب و روان

مشکلات جنسی، اعتیاد

چهارراه/جنب بازار علی/پاساژ ولیعصر^(عج)

طبقه فوقانی واحد 2

تلفن: [phone] ـ 4456164-0361

همراه: [phone]

آدرس اینترنتی :   Drkarbasi32.blogfa.com

فشار خون حاملگی پره اکلامپسی (فشار خون حاملگی):

پره اکلامپسی (فشار خون حاملگی):

یک زن 36 ساله در بارداری اول برای مراقبت‌های بارداری در هفته 10 با فشارخون mmHg 120/80،  و بدون وجود پروتئینوری تحت‌نظر بود. وی در هفته 28 بارداری با تکرر ادرار و دیزوری خفیف به پزشک عمومی مراجعه کرد...
 آزمایش ادرار پروتئینوری 3+ ، و فشارخون mmHg 144/90، را نشان داد. اندازه‌‌ رحم برای این سن بارداری، 3 سانتی‌متر کمتر از آنچه انتظار می‌رفت بود. نمونه‌ وسط ادرار برای کشت به آزمایشگاه ارسال شد و به بیمار گفته شد که یک هفته بعد مراجعه کند. در هفته 29 بارداری، فشارخون مادر mmHg 175/115، ، پروتئینوری 3+ بود و هیچ عفونت ادراری دیده نشد. وی فورا در بیمارستان بستری شد، اما هنگام ورود، ضربان قلب جنین قابل شنیدن نبود. با القای زایمان، یک جنین کوچک و رشد نیافته و مرده متولد شد. فشارخون مادر بعد از زایمان همچنان بالا بود.
پره‌اکلامپسی چیست؟
پره‌اکلامپسی به‌صورت افزایش ناگهانی فشار‌خون و پروتئینوری در بارداری تعریف می‌شود، با این‌حال این وضعیت اختلالی چندسیستمی است که می‌تواند تمام اعضای مادر را درگیر کند. زایمان جنین و جفت تنها درمان است اما درصورت زایمان زودرس ممکن است عوارضی را برای نوزاد ایجاد کند، عوارضی که ناشی از نارس بودن و وزن کم جنین هنگام تولد است. وقتی مادر باردار دچار تشنج شود یعنی پره‌اکلامپسی تبدیل به اکلامپسی شده است. اکلامپسی در کشور‌های سرمایه‌داری و پیشرفته نادر است ـ تنها 1% از زنان مبتلا به پره‌اکلامپسی به اکلامپسی مبتلا می‌شوند. یک شکل شدید پره‌اکلامپسی با آنمی‌ میکروآنژیوپاتیک همولیتیک مشخص می‌شود که اغلب به نام سندرم HELLP (همولیز، افزایش آنزیم‌های کبدی، و کاهش پلاکت‌ها) خوانده می‌شود.
نکات کلیدی
در زنان باردار حمله ناگهانی فشارخون (بالای mmHg 140/90،) و پروتئینوری بیش از1+ ، یا سایر تظاهرات اختلالات چندسیستمی در سه‌ماهه دوم بارداری ممکن است بیانگر پره‌اکلامپسی باشد، بنابراین لازم است فورا برای ارزیابی‌های بیشتر زن باردار به بیمارستان زنان و زایمان ارجاع شود.
پره‌اکلامپسی می‌تواند تهدیدکننده حیات مادر باشد؛ عوارضی مثل خونریزی مغزی ناشی از فشارخون کنترل نشده، مادر را تهدید می‌کند و عوارضی مثل نارس‌بودن و وزن کم هنگام تولد، جنین را.
پره‌اکلامپسی غیرقابل پیش‌بینی بوده و معمولا تا زمانی که پیشرفت نکرده است، بدون علامت باقی‌ می‌ماند. این وضعیت به سرعت گسترش یافته و ممکن است چند ساعت پس از تشخیص نیاز به مداخلات فوری از جمله القای زایمان داشته باشد. همچنین ممکن است با درمان‌های نگهدارنده در مدت چند هفته به آرامی پیشرفت کند.
زنانی که مبتلا به پره‌اکلامپسی هستند، در سال‌های بعد زندگی بیشتر در معرض خطر فشارخون مزمن و بیماری‌های قلبی - عروقی هستند.

شیوع پره‌اکلامپسی
پره‌اکلامپسی عمدتا در اولین بارداری ایجاد می‌شود (8%-2%) و شیوع آن در میان ملل مخلتف متفاوت است. این بیماری بیشتر در آمریکای لاتین و کاراییب شیوع دارد. در انگلستان از هر 200 زن باردار یک نفر به پره‌اکلامپسی شدید (در حدود 3500 مورد در سال) مبتلا می‌شود.
چرا پره‌اکلامپسی نادیده گرفته می‌شود؟
پره‌اکلامپسی معمولا تا زمانی که به مرحله پیشرفته نرسد، بدون علامت است، بنابراین ممکن است تا وقتی وضعیت مادر به دنبال درگیری شدید سایر اعضا و یا مرگ جنین در داخل رحم وخیم نشود، بدون بررسی رها ‌شود.
در بررسی این مورد، در هفته 28 به عفونت دستگاه ادراری مشکوک شدیم، ‌اما عفونت دستگاه ادراری به ندرت سبب پروتئینوری بیش از   1+ می‌شود. شروع پروتئینوری مجدد قابل‌توجه، فشارخون بالا و کاهش رشد جنین مورد غفلت واقع شد. این زن باردار باید در هفته 28 بارداری برای ارزیابی‌های بیشتر و شک به پره‌اکلامپسی و بررسی وضعیت سلامت جنین، ارجاع می‌شد.
چه اهمیتی دارد؟
آخرین آمارهای سه ساله مرگ‌و‌میر مادران در انگلستان، نشان می‌دهد که 22 مورد از این مرگ‌‌ها ناشی از پره‌اکلامپسی بود که به‌نظر می‌رسد 20 مورد آنها مربوط به مراقبت‌های زیر حد استاندارد بوده و 14 مورد مربوط به عدم مراجعه بود. شایع‌ترین دلیل مرگ مادر، خونریزی مغزی ثانویه به فشارخون سیستولیک کنترل نشده بود. 4 مورد از مرگ مادران مربوط بود به اشتباهات پزشک عمومی، از جمله ارجاع نامناسب به پزشک متخصص اورولوژی به دلیل پروتئینوری، درمان سرپایی فشارخون به تنهایی، و ارجاع به ماما برای پیگیری زردی پیشرونده به سوی سندرم HELLP بود.
عوارض تهدیدکننده مربوط به مادر شامل، فشارخون کنترل نشده و حوادث عروقی مغز، اکلامپسی، کنده‌شدن جفت؛ انفارکتوس کبدی و پارگی؛ انعقاد منتشر داخل عروقی؛ ادم پولمونر و نارسایی کلیه بود.
پره‌اکلامپسی چگونه تشخیص داده می‌شود؟
بالینی
براساس راهکارهای بالینی، پره‌اکلامپسی وقتی تایید می‌شود که فشارخون در نیمه دوم بارداری بالاتر از mmHg 140/90 و پروتئینوری با آزمون نواری ادرار (reagent stick testing) بالاتر از 1+ باشد که با نسبت کراتینین به پروتئین بیش از mg/mmol30 تایید می‌گردد. شروع اخیر فشارخون بدون پروتئینوری همراه با سایر اختلالات اعضای درونی مادری، مثل ترومبوسیتوپنی یا افزایش آنزیم‌های کبدی، هم ممکن است نشان‌دهنده پره‌اکلامپسی باشد. برخی زنان تنها دچار افزایش فشارخون بدون پروتئینوری یا شواهدی دال بر اختلالات چندسیستمی پره‌اکلامپسی می‌شوند که این به‌عنوان فشارخون بارداری خوانده می‌شود. در حدود 20% از زنان مبتلا به فشارخون بارداری به سمت پره‌اکلامپسی می‌روند. مخصوصا اگر این افزایش فشارخون قبل از هفته 34 بارداری ایجاد شده باشد.
در نیمه دوم بارداری، علایم زیر به پزشک هشدار می‌دهد تا فشارخون و پروتئینوری را بررسی کند: سردرد شدید با یا بدون او‌را؛ درد ناحیه اپیگاستر، با یا بدون تهوع و استفراغ؛ و ادم ناگهانی صورت، دست و پاها.
زنان با عوامل خطر قلبی - عروقی مثل فشارخون مزمن، دیابت قندی، چاقی(Kg/m2 35 <BMI در زمان مراجعه)، نارسایی کلیه، مادرانی که سن‌شان بیش از 40 سال است و آنهایی که در بارداری قبلی مبتلا به پره‌اکلامپسی بوده‌اند یا زنانی که سابقه خانوادگی پره‌اکلامپسی دارند (مادر یا خواهر) بیشتر در معرض خطر ابتلا به پره‌اکلامپسی هستند. فشارخون زمینه‌ای مزمن در سه ماهه اول بارداری ممکن است به دلیل وازودیلاتاسیون بارداری پنهان بماند.
بررسی‌ها
برای زنان باردار با شروع تازه فشارخون (mmHg90/140) و شروع پروتئینوری تازه (برابر یا بیش از 1+ پروتئینوری با نوار ادراری) بعد از هفته 20 بارداری، بررسی این موارد لازم است:
شمارش کامل سلول‌های خون- برای بررسی تعداد پلاکت‌ها (پلاکت‌ها کمتر از L/109×100) و همولیز (آنمی با گلبول‌های قرمز قطعه‌قطعه). در پره‌اکلامپسی غلظت هموگلوبین معمولا به دلیل افزایش غلظت خون به میزان اندکی (> g/L120) افزایش می‌یابد.
اوره و الکترولیت‌ها- برای بررسی اختلالات کلیوی (افزایش غلظت کراتینین > µmol/L90)
آنزیم‌های کبدی- برای جستجوی ترانس‌آمینازها (آلانین آمینوترانسفراز> IU/L32)؛ آسپارتات آمینوترانسفراز > IU/L30)
نمونه ادراری یا جمع‌آوری ادرار 24 ساعته- برای تعیین پروتئینوری با اهمیت از نظر بالینی (نسبت پروتئین به کراتینین [بیش از mg/mmol30] یا جمع‌آوری ادرار 24 ساعته > mg300)
ارزیابی جنین- با سونوگرافی رشد جنین و حجم مایع آمینوتیک؛ و ولوسیمتری داپلر شریان نافی‌ مورد بررسی قرار می‌گیرد.
نتایج این آزمایش‌های خونی و ادرار در مدت چند ساعت آماده می‌شود. چنانچه دریافت نتایج چند روز بیشتر زمان برد، پزشک عمومی باید بیمار را برای ارزیابی‌های بیشتر مادر و همچنین بررسی‌ وضعیت جنین، به بیمارستان زنان ارجاع دهد.
تشخیص پره‌اکلامپسی در زنانی که قبل از بارداری مبتلا به فشارخون بالا بوده‌اند مشکل است مخصوصا اگر با بیماری‌های کلیوی توأم با پروتئینوری همراه باشد. تحت این شرایط، پره‌اکلامپسی در نیمه دوم بارداری با نوسان شدید فشارخون یا پروتئینوری و معمولا درگیری دیگر اعضای بدن، نظیر ترومبوسیتوپنی، افزایش ترانس‌آمینازهای کبدی و کاهش رشد جنینی مشخص می‌شود. اسیداوریک اغلب در پره‌اکلامپسی بالا می‌رود اما افزایش آن به تنهایی از ارزش تشخیصی اندکی برخوردار است و نباید مورد آزمایش قرار گیرد.


پره‌اکلامپسی چگونه تشخیص داده می‌شود؟
برخلاف انتظار پره‌اکلامپسی ممکن است در مدت چند ساعت یا در طی هفته‌ها، پیشرفت کند. بر اساس توصیه‌های NICE لازم است مادران باردار برای ارزیابی سلامت خود و جنین و درمان‌های نگهدارنده فورا به بیمارستانی که تسهیلات لازم را برای زایمان اورژانس و احیا نوزادان نارس دارد، ارجاع شوند.
زایمان جفت باقی‌مانده تنها راه درمان پره‌اکلامپسی است. در صورتی که پره‌اکلامپسی بعد از هفته 37 بارداری تشخیص داده شود، باید به زایمان فکر کرد. در هفته‌های 37-34 بارداری تصمیم‌گیری برای انجام زایمان یک قضاوت بالینی است که باید خطرات ادامه بارداری مادر را با مزایای جنین نارس مورد بررسی قرار داد.
قبل از هفته 34 بارداری، باید تا جایی که امکان دارد برای رشد و تکامل جنین بارداری را طولانی‌تر کرد، درمان‌هایی مثل داروهای ضدفشارخون مثل نیفیدیپین آهسته‌رهش، لابتولول یا متیل‌دوپا که فشارخون بین mmHg 130/80 و mmHg 150/100حفظ شود. شواهد کافی در حمایت از انتخاب این داروها وجود ندارد. سولفات منیزیوم خطر تشنج اکلامپسی را کاهش می‌دهد و کنترل وضعیت جنین، راهنمای خوبی برای زمان‌بندی زایمان خواهد بود. در صورت احتمال زایمان زودرس تجویز کورتیکواستروییدها رشد ریه جنین را تسریع می‌کند.
هیپرتانسیون مادری معمولا 3-2 هفته بعد از زایمان برطرف می‌شود اما گاهی ممکن است تا سه ماه بعد از زایمان نیز به طول انجامد. 15% از زنانی که در بارداری اول دچار پره‌اکلامپسی شده‌اند ممکن است مجددا عود ‌داشته باشند. درصورتی‌که زایمان قبل از هفته 34 بارداری رخ داده باشد، این خطر ممکن است به 25% هم برسد.
اگر زایمان قبل از هفته 28 بارداری اتفاق افتاده باشد، احتمال عود مجدد پره‌اکلامپسی 50% خواهد بود. مصرف روزانه آسپیرین با دوز اندک (mg100-75) در بارداری‌های بعدی و قبل از هفته 16 خطر عود مجدد پره‌اکلامپسی شدید را کاهش می‌دهد.
در برخی از زنان این فشارخون تا سه ماه بعد از زایمان ادامه پیدا می‌کند. این به‌نظر می‌رسد که ناشی از فشارخون مزمن ناشناخته قبلی یا فشارخون ثانویه به سایرعلل باشد. حتی زنانی که کاملا از پره‌اکلامپسی بهبود می‌یابند هنوز در معرض خطر فشارخون یا بیماری‌های قلبی در سال‌های بعد زندگی هستند. اگرچه پیگیری رژیم ایده‌آل برای کاهش عوامل خطر بیماری‌های قلبی- عروقی هنوز ناشناخته است، اما اقدامات عملی در مراقبت‌های اولیه شامل تشویق به حفظ وزن ایده‌آل با تغذیه مناسب و ورزش و غربالگری فشارخون، هیپرلیپیدمی و دیابت است.
منبع:Pre-eclamsia. BMJ August 25, 2012; 345: 45.

نیمۀ دوم سال 1392 ؛ تدوین: دکتر کرباسی آرانی
 ویرایش:12/4/1392


 
فشار خون حاملگی



(شماره 84)
کلینیک دکتر کرباسی
متخصص اعصاب و روان
مشکلات جنسی     اعتیاد
چهارراه -جنب بازار علی- پاساژ ولیعصر (عج)
4 الی 10 شب
تلفن: [phone]
همراه: [phone]
آدرس اینترنتی:drkarbasi32.blogfa.com